Wat is het gunstregime voor familiale vennootschappen?
In Vlaanderen kunt u aandelen in een familiebedrijf onder strikte voorwaarden belastingvrij schenken. Ook vererving van een familiale vennootschap kan genieten van een gunsttarief: 3% in rechte lijn en tussen partners, en 7% tussen andere verwanten.
De filosofie achter dit regime is duidelijk: de continuïteit van een onderneming mag niet in gevaar komen doordat begunstigden of erfgenamen een te zware schenk- of erfbelasting moeten dragen.
Het achterpoortje wordt gesloten
De voorbije jaren stond het gunstregime echter onder druk. Een veelgehoorde kritiek was dat privévastgoed — dat niets te maken heeft met de eigenlijke bedrijfsactiviteit — via de vennootschap toch fiscaalvriendelijk kon worden doorgegeven.
De Vlaamse regering heeft dit achterpoortje inmiddels gesloten. Residentieel vastgoed wordt voortaan expliciet uitgesloten van de voordelige tarieven, zowel bij schenkingen als bij nalatenschappen. Op dat deel is wél schenkbelasting verschuldigd, aan het tarief van 3% of 7%. De geest van de wet blijft evenwel overeind: het gunstregime voor de overdracht van een familiale vennootschap als geheel blijft bestaan.
Wat is een restschenking?
Een restschenking is een veelgebruikte techniek om het familiale karakter van een vermogen te beschermen. U schenkt uw familiebedrijf aan een eerste begunstigde — bijvoorbeeld uw zoon — maar legt in dezelfde notariële akte al vast dat alles wat daarvan nog overblijft bij zijn overlijden automatisch toekomt aan een tweede begunstigde, zoals uw kleindochter.
Naast het bewaken van de familiale lijn biedt een restschenking ook fiscale voordelen. Stel dat een vader zijn familiale vennootschap schenkt aan zijn zoon en dochter, maar die laatste geen kinderen heeft. Met een restschenking kan het bedrijf bij het overlijden van de dochter fiscaalvriendelijk naar de zoon gaan. Zonder die techniek zouden de erfenistarieven tussen broer en zus oplopen tot maar liefst 55%.
Waarom ook oude restschenkingen nu aandacht verdienen
Veel ondernemers gaan ervan uit dat zij veilig zitten voor de hervorming, omdat hun schenking in het verleden plaatsvond. Dat is echter niet altijd het geval.
Een restschenking krijgt immers pas uitwerking op het moment van het overlijden van de eerste begunstigde — soms vele jaren na de oorspronkelijke schenking. Volgens de memorie van toelichting bij de ontwerpwetgeving moeten de voorwaarden voor het gunstregime én de belastbare grondslag worden bepaald op de datum van dat overlijden.
Concreet betekent dit: als een restschenking pas uitwerking krijgt nadat de wetswijziging van kracht werd, zal de waarde van het residentieel vastgoed in de vennootschap mogelijk worden uitgesloten van het gunstregime — en dus belast worden aan 3% of 7%.
Juridische vraagtekens
Niet iedereen is het eens met deze interpretatie. Er rijzen ernstige juridische bedenkingen over de vraag of deze benadering juridisch houdbaar is. Een restschenking heeft immers onherroepelijk plaatsgevonden onder de regelgeving die op dat moment gold. De Vlaamse Belastingdienst zal de toepassingsvoorwaarden en de heffingsgrondslag echter in elk geval beoordelen op het ogenblik van het overlijden van de eerste begunstigde.
Dit maakt de situatie complex en vraagt om een grondige analyse van elk individueel dossier.
Wat kunt u nu best doen?
Hebt u in het verleden een restschenking gedaan waarbij een familiale vennootschap met residentieel vastgoed betrokken is? Dan is het verstandig om uw dossier opnieuw te laten bekijken in het licht van de nieuwe regelgeving.
Bij
TaxCalCul denken wij proactief met u mee. Onze experten in Edegem en Sint-Niklaas analyseren uw situatie en bekijken samen met u welke stappen u eventueel kunt zetten om onaangename fiscale verrassingen te vermijden.
Neem gerust contact met ons op voor een persoonlijk adviesgesprek.
